Chi phí thật của phần mềm bán hàng thuê theo tháng bằng giá gói cộng với phí thêm thiết bị, chi nhánh, người dùng, phần cứng đi kèm, các kết nối trả tiền riêng và khoản bạn mất nếu huỷ trước hạn cam kết. Giá gói trên trang giới thiệu thường chỉ là phần nhỏ nhất dễ so sánh nhất, nên quán hay chọn theo con số đó rồi bất ngờ ở hoá đơn tháng thứ ba.
Bài này không so sánh nhà cung cấp nào, vì giá và gói đổi liên tục. Thay vào đó là danh sách các khoản cần hỏi, một cách tính tổng chi phí năm đầu và năm thứ hai, các điều khoản nên đọc trước khi ký, và vài trường hợp quán chưa cần thuê phần mềm. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định; giá thật xem trên trang giá chính thức của nhà cung cấp tại thời điểm bạn mua.
Giá gói chỉ là phần dễ thấy nhất
Trang giới thiệu của phần mềm bán hàng thường đặt nổi bật một con số theo tháng. Con số đó thường đúng, nhưng là giá cho một cấu hình nhất định: một điểm bán, một vài người dùng, một thiết bị, một số tính năng cơ bản. Quán thật hiếm khi dừng ở cấu hình đó lâu.
Khi quán thêm một máy ở quầy pha chế, thêm tài khoản cho người quản lý ca, mở thêm điểm bán thứ hai, hoặc cần tính năng quản lý kho, báo cáo theo ca, tích điểm khách hàng, thì gói thường phải nâng hoặc phải mua thêm phần bổ sung. Mỗi phần bổ sung lại tính theo tháng.
Bên cạnh đó có những khoản không nằm trong phần mềm nhưng đi cùng nó: máy in hoá đơn, máy quét mã vạch, ngăn kéo đựng tiền, máy tính bảng, kết nối với hoá đơn điện tử, kết nối với ứng dụng giao đồ ăn. Một số khoản trả một lần, một số trả định kỳ.
Vì vậy câu nên hỏi không phải là "gói này bao nhiêu một tháng" mà là "với đúng cách quán mình đang bán, năm đầu phải trả tổng bao nhiêu và năm thứ hai bao nhiêu". Khi hỏi nhân viên tư vấn, hãy mô tả quán cụ thể: số điểm bán, số máy, số người dùng, số món, có giao hàng hay không, có cần xuất hoá đơn điện tử hay không.
Các khoản cấu thành và câu nên hỏi
Mang bảng này khi nghe tư vấn hoặc khi đọc trang giá. Cột cuối là câu hỏi giúp lộ ra khoản ẩn:
| Khoản | Thường tính theo | Câu nên hỏi |
|---|---|---|
| Phí gói cơ bản | Tháng hoặc năm | Gói này giới hạn bao nhiêu đơn, bao nhiêu người dùng, bao nhiêu thiết bị? |
| Phí thêm điểm bán | Mỗi điểm bán mỗi tháng | Mở chi nhánh thứ hai thì cộng thêm thế nào? |
| Phí thêm người dùng hoặc thiết bị | Mỗi người hoặc mỗi máy | Thêm một máy ở quầy pha chế có tính tiền không? |
| Tính năng bổ sung | Mỗi tính năng mỗi tháng | Kho, tích điểm, báo cáo nâng cao có trong gói hay mua riêng? |
| Phí khởi tạo, nhập liệu ban đầu | Một lần | Có thu phí cài đặt, nhập thực đơn, đào tạo nhân viên không? |
| Kết nối hoá đơn điện tử, giao hàng | Tháng hoặc theo lượt | Kết nối này miễn phí hay tính riêng, bên nào thu? |
| Phần cứng | Mua, thuê hoặc tặng kèm cam kết | Nếu huỷ trước hạn, phần cứng tặng kèm có phải trả lại hay trả tiền không? |
| Hỗ trợ | Kèm gói hoặc tính riêng | Hỗ trợ ngoài giờ, cuối tuần, tận nơi có mất phí không? |
Phí trên mỗi giao dịch thanh toán bằng thẻ hay mã QR thường do ngân hàng hoặc đơn vị trung gian thanh toán thu, không phải nhà cung cấp phần mềm. Dù vậy vẫn nên hỏi rõ phần mềm có bắt buộc dùng một đơn vị thanh toán nhất định hay không, vì điều đó quyết định khoản phí này.
Tính tổng năm đầu và năm thứ hai
Năm đầu luôn khác năm sau: có phí khởi tạo, có phần cứng, nhưng cũng hay có khuyến mãi. Năm thứ hai hết khuyến mãi, gói tự gia hạn theo giá niêm yết hiện hành. Tính riêng hai năm giúp bạn không bị con số năm đầu đánh lừa.
Ví dụ giả định cho một quán cà phê một điểm bán, hai máy, ba người dùng. Năm đầu: gói tính theo năm có giảm giá 2,4 triệu đồng, thêm một thiết bị 600 nghìn đồng mỗi năm, tính năng tích điểm 1,2 triệu đồng mỗi năm, máy in và ngăn kéo tiền mua đứt 2,5 triệu đồng, phí nhập thực đơn ban đầu 500 nghìn đồng. Tổng năm đầu khoảng 7,2 triệu đồng.
Năm thứ hai trong cùng ví dụ giả định: gói gia hạn không còn giảm, thành 3 triệu đồng, thêm thiết bị và tích điểm như cũ 1,8 triệu đồng, không còn phần cứng và phí nhập liệu. Tổng khoảng 4,8 triệu đồng. Nếu năm thứ hai quán mở thêm điểm bán, con số này sẽ khác hẳn.
Có hai con số rồi, chia ra tháng để đưa vào sổ gói của quán: năm đầu khoảng 600 nghìn đồng một tháng, năm sau khoảng 400 nghìn đồng một tháng trong ví dụ giả định. Đặt con số đó cạnh lợi ích bạn mong đợi, như bớt nhầm tiền cuối ca, biết món nào bán chạy, giảm thất thoát kho, để quyết định có xứng hay không.
Khoản không ghi trên hoá đơn: thời gian của người trong quán
Phần mềm nào cũng cần người nhập thực đơn, giá, công thức trừ kho, danh sách nhân viên. Quán vài chục món làm trong một buổi; quán vài trăm món kèm tuỳ chọn cỡ ly, độ ngọt, thêm topping thì mất vài ngày. Nếu nhà cung cấp làm hộ, đó là phí khởi tạo; nếu bạn tự làm, đó là thời gian của bạn hoặc của người quản lý, vốn cũng là chi phí.
Tiếp theo là đào tạo. Người đứng quầy cần vài ca để thao tác nhanh như lúc ghi sổ tay. Trong những ca đầu, quầy chậm hơn, có thể sai đơn, cần người kèm. Chọn tuần vắng khách để chuyển, đừng chuyển sát dịp lễ.
Cuối cùng là công sức duy trì: mỗi lần đổi giá, thêm món theo mùa, chạy khuyến mãi, ai sẽ sửa trên phần mềm? Phần mềm càng nhiều tính năng thì càng nhiều chỗ phải cập nhật. Khi so hai lựa chọn, hãy hỏi thêm: đổi giá một món mất mấy bước, sửa trên điện thoại được không, có nhập hàng loạt từ bảng tính được không. Những câu này không làm thay đổi giá gói nhưng quyết định quán bạn dùng phần mềm thoải mái hay ngại mở nó ra.
Gói giá cố định hay gói tính theo mức bán
Gói giá cố định dễ dự trù. Bạn biết trước mỗi tháng trả bao nhiêu, bất kể bán nhiều hay ít. Hợp với quán có lượng đơn ổn định hoặc đang tăng, vì càng bán nhiều, chi phí trên mỗi đơn càng nhỏ.
Gói tính theo số đơn hoặc theo doanh thu nhẹ lúc đầu. Quán mới mở, lượng khách chưa rõ, trả theo mức bán giúp không gánh khoản cố định lớn khi còn vắng. Nhưng khi quán đông lên, tổng tiền có thể vượt gói cố định mà không ai để ý vì nó tăng từng chút.
Gói có ngưỡng tự nâng. Một số gói giới hạn số đơn mỗi tháng; vượt ngưỡng thì tự chuyển gói trên hoặc tính thêm. Đọc kỹ điều khoản xem nhà cung cấp tự nâng hay chỉ gửi thông báo, và ghi ngưỡng đó vào sổ gói.
Cách chọn. Lấy số đơn bình quân ba tháng gần nhất, hoặc ước tính hợp lý nếu quán mới, tính thử cả hai kiểu gói với ba mức: tháng vắng, tháng bình thường, tháng đông. Kiểu nào ít chênh lệch hơn giữa ba mức và tổng năm thấp hơn thì nghiêng về kiểu đó.
Điều khoản cần đọc trước khi bấm đồng ý
Đọc hợp đồng hoặc điều khoản dịch vụ không mất quá mười lăm phút nếu biết tìm đúng chỗ. Tìm những điểm sau:
- Thời hạn cam kết tối thiểu. Có gói chỉ được giá tốt khi cam kết một hoặc hai năm. Nếu huỷ sớm, có phí chấm dứt hay phải trả phần chênh lệch giá không?
- Phần cứng tặng kèm. Tặng thật hay chỉ cho mượn trong thời hạn cam kết? Huỷ sớm thì xử lý ra sao?
- Giá khi gia hạn. Gia hạn theo giá niêm yết hiện hành hay giữ giá cũ? Có báo trước bao lâu khi tăng giá?
- Tự động gia hạn. Gói có tự gia hạn không, tắt ở đâu, phải tắt trước kỳ bao nhiêu ngày?
- Dữ liệu sau khi ngừng dùng. Nhà cung cấp giữ dữ liệu bao lâu, có cho xuất toàn bộ danh sách món, khách hàng, lịch sử đơn ra tệp phổ biến như bảng tính không?
- Ai là chủ tài khoản. Tài khoản đăng ký bằng thông tin của cửa hàng, có chuyển chủ sở hữu được không khi sang nhượng quán?
Nếu điều khoản viết mập mờ, hãy hỏi lại bằng văn bản qua email hoặc tin nhắn chính thức của nhà cung cấp và giữ lại câu trả lời. Khi có tranh chấp cụ thể về hợp đồng, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Khi nào quán chưa cần thuê phần mềm
Không phải quán nào cũng cần phần mềm bán hàng ngay. Quán bán mang đi với vài chục món, một người đứng quầy, khách trả chủ yếu bằng tiền mặt và chuyển khoản, có thể quản lý tốt bằng sổ ghi đơn, máy tính cầm tay và một bảng tính chốt cuối ngày. Chi phí cố định khi đó gần như bằng không.
Dấu hiệu nên chuyển sang phần mềm: cuối ca thường lệch tiền mà không tìm ra lý do, có từ hai người cùng thu tiền, bắt đầu nhận đơn qua ứng dụng giao đồ ăn và dễ sót đơn, cần biết món nào lãi món nào lỗ, hoặc bắt buộc phải xuất hoá đơn điện tử theo quy định áp dụng cho quán. Quy định về hoá đơn với hộ kinh doanh thay đổi nhiều trong thời gian gần đây, nên hỏi cơ quan thuế quản lý xem quán bạn thuộc trường hợp nào.
Nếu đang phân vân, nhiều nhà cung cấp có thời gian dùng thử. Hãy dùng thử với dữ liệu thật của một tuần, ghi lại những lúc phần mềm làm chậm quầy hay làm nhanh hơn, rồi quyết. Nhớ đặt lịch nhắc trước ngày hết dùng thử để không bị chuyển sang trả phí khi chưa quyết xong.
Câu hỏi thường gặp
Nên trả phần mềm bán hàng theo tháng hay theo năm?
Trả theo năm thường rẻ hơn tính ra mỗi tháng, nhưng chỉ có lợi khi chắc chắn dùng hết năm và đã quen phần mềm. Quán mới mở hoặc đang thử nhà cung cấp nên trả theo tháng vài kỳ đầu, rồi chuyển sang năm khi đã ổn định.
Phần mềm miễn phí có dùng được cho quán không?
Có những gói miễn phí giới hạn tính năng hoặc số đơn, đủ cho quán rất nhỏ. Cần đọc kỹ giới hạn, cách xuất dữ liệu và điều kiện chuyển sang trả phí. Gói miễn phí hợp để bắt đầu, nhưng hãy chuẩn bị ngân sách cho lúc vượt giới hạn.
Có nên mua phần cứng theo gói của nhà cung cấp phần mềm?
Tiện vì đã tương thích sẵn, nhưng hãy hỏi phần cứng đó có dùng được với phần mềm khác không. Máy in, máy quét loại phổ thông thường dùng được rộng hơn, giúp bạn không bị ràng buộc khi muốn đổi phần mềm về sau.
Chi phí phần mềm có tính vào chi phí của hộ kinh doanh khi kê khai thuế không?
Việc này phụ thuộc phương pháp kê khai thuế của quán, chứng từ có hợp lệ không và quy định hiện hành, vốn đang thay đổi với hộ kinh doanh. Hãy giữ hoá đơn, chứng từ thanh toán đầy đủ và hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc người làm kế toán cho quán.
Nhà cung cấp tăng giá khi gia hạn thì làm gì?
Đọc lại thông báo tăng giá và thời điểm áp dụng, so tổng năm mới với lợi ích quán nhận được. Nếu không còn hợp, chuẩn bị xuất dữ liệu và chuyển sang bên khác trước ngày gia hạn. Nhiều khi hỏi lại bộ phận chăm sóc khách hàng cũng có phương án gói phù hợp hơn.
Một quán có cần hai phần mềm, một cho bán hàng một cho kho?
Phần lớn quán nhỏ chỉ cần một phần mềm có cả bán hàng và kho cơ bản. Dùng hai phần mềm rời thì phải nhập liệu hai lần và trả hai gói. Chỉ tách khi phần kho quá phức tạp mà phần mềm bán hàng không đáp ứng được.