ThuongXuyen.comThường Xuyên
Gói trả định kỳ của hộ kinh doanh, quán nhỏ

Phát nhạc trong quán cà phê, cửa hàng: bản quyền và gói nhạc trả định kỳ

Phát nhạc trong quán khác nghe nhạc ở nhà: ai có quyền với bản nhạc, gói nghe cá nhân có dùng được không, các lựa chọn hợp lệ và cách đưa chi phí nhạc vào sổ.

Small coffee shop in Quy Nhon, Gia Lai, at opening time, barista adjusting a wall speaker while chairs are still upside down on tables, soft sea light through the door

Theo nguyên tắc chung của pháp luật sở hữu trí tuệ, phát nhạc cho khách nghe tại nơi kinh doanh là sử dụng tác phẩm và bản ghi âm trước công chúng, khác với việc nghe ở nhà, nên thường phải được phép và trả tiền cho những người có quyền với bản nhạc. Gói nghe nhạc cá nhân trên điện thoại thường chỉ cấp quyền nghe cho mục đích cá nhân, nên dùng nó để phát cho cả quán là chỗ nhiều chủ quán chưa để ý.

Bài này giải thích ở mức nguyên tắc: ai có quyền với một bản nhạc, các lựa chọn phát nhạc hợp lệ cho quán nhỏ, cách đưa khoản này vào sổ chi phí cố định, và nên làm gì khi có người đến yêu cầu trả tiền bản quyền. Bài không thay lời tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể, không nêu mức phí; chi phí trong bài là ví dụ giả định.

Phát nhạc trong quán khác nghe nhạc ở nhà ở điểm nào

Khi bạn nghe một bài hát trên điện thoại ở nhà, bạn là người dùng cuối, và gói nghe nhạc bạn trả tiền đã tính cho kiểu dùng đó. Khi bật cùng bài hát qua loa của quán cho khách nghe, bản nhạc trở thành một phần không khí bạn dùng để kinh doanh: khách ngồi lâu hơn, quán có phong cách hơn. Pháp luật về quyền tác giả của Việt Nam, cũng như của nhiều nước, coi đó là sử dụng trước công chúng và cho người có quyền được hưởng tiền từ việc này.

Nói cách khác, khi trả tiền cho gói nghe nhạc trên điện thoại, bạn trả cho quyền nghe; còn quyền cho người khác nghe trong không gian kinh doanh là một quyền khác, thường được cấp và tính tiền riêng.

Điều này không phụ thuộc quán to hay nhỏ, có thu tiền vào cửa hay không. Một tiệm tóc nhỏ, một quán cà phê vỉa hè có loa, một cửa hàng thời trang đều có thể thuộc diện này. Mức thu, cách thu và trường hợp được miễn là chuyện chi tiết của văn bản pháp luật và của bên quản lý quyền, có thể thay đổi theo thời gian, nên bài chỉ dừng ở nguyên tắc.

Vì sao chủ quán cần biết sớm? Vì khoản này nếu có sẽ là chi phí định kỳ, trả theo năm hoặc theo tháng, nên đưa vào kế hoạch từ đầu thay vì bất ngờ khi có người đến làm việc. Và vì cách chọn nguồn nhạc quyết định khoản đó lớn hay nhỏ, thậm chí có hay không.

Ai có quyền với một bản nhạc bạn phát

Tác giả phần nhạc và phần lời. Người sáng tác có quyền với tác phẩm, bao gồm quyền cho phép hoặc không cho phép biểu diễn tác phẩm trước công chúng, kể cả khi phát qua bản ghi âm.

Người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi. Ca sĩ, nhạc công, và đơn vị làm ra bản thu âm có những quyền liên quan riêng. Khi bản ghi được dùng trong kinh doanh, họ thường có quyền hưởng tiền từ việc sử dụng đó theo quy định.

Tổ chức đại diện tập thể. Vì một quán không thể đi xin phép từng tác giả, từng hãng thu âm, nên có các tổ chức được chủ sở hữu quyền uỷ quyền để cấp phép và thu tiền thay họ. Mỗi tổ chức đại diện cho một nhóm quyền và một danh mục người sở hữu quyền nhất định, không phải tất cả.

Điều suy ra cho chủ quán. Trả tiền cho một bên chưa chắc đã đủ mọi quyền với mọi bài. Khi một dịch vụ hay một tổ chức nói "đã có bản quyền", hãy hỏi rõ là bản quyền phần nào, cho danh mục nhạc nào, dùng ở đâu, trong bao lâu.

Dùng gói nghe nhạc cá nhân để phát trong quán có được không

Đây là câu hỏi phổ biến nhất. Điều khoản sử dụng của nhiều dịch vụ nghe nhạc trực tuyến dành cho cá nhân ghi rõ gói chỉ dùng cho mục đích cá nhân, không thương mại. Phát cho khách trong quán là dùng cho kinh doanh, nên thường nằm ngoài phạm vi gói đó. Hãy đọc điều khoản của chính dịch vụ bạn đang dùng, vì mỗi bên viết khác nhau và có thể sửa đổi.

Rủi ro ở đây có hai lớp. Lớp thứ nhất là vi phạm điều khoản với nhà cung cấp dịch vụ, có thể bị khoá tài khoản. Lớp thứ hai là việc gói cá nhân không bao gồm quyền phát trước công chúng đối với tác giả và các bên có quyền liên quan, nên quán vẫn có thể bị yêu cầu trả tiền.

Tương tự, phát video từ các nền tảng chia sẻ trực tuyến lên màn hình và loa của quán, hay mở đài phát thanh, cũng không tự động có nghĩa là đã được phép phát cho khách. Mỗi trường hợp có cách hiểu riêng; nếu quán phụ thuộc nhiều vào nhạc, hãy tìm hiểu kỹ hoặc hỏi người có chuyên môn.

Các lựa chọn phát nhạc hợp lệ cho quán nhỏ

Không có lựa chọn nào hợp với mọi quán. Bảng dưới so các hướng ở mức nguyên tắc, dưới góc chi phí định kỳ:

HướngChi phí định kỳCần kiểmHợp với
Dịch vụ nhạc dành cho kinh doanhGói theo tháng hoặc nămGói bao gồm những quyền nào, danh mục nhạc của ai, có cần trả thêm cho tổ chức đại diện khôngQuán muốn nhạc phổ biến, không muốn tự lo giấy phép
Thoả thuận với tổ chức đại diện quyềnThường theo nămPhạm vi quyền được cấp, cách tính phí, giấy tờ cấp phépQuán dùng nhiều nhạc phổ biến, có nguồn nhạc riêng
Nhạc có giấy phép cho phép dùng thương mạiCó thể không cóĐiều kiện của giấy phép, có yêu cầu ghi tên tác giả không, có loại trừ dùng thương mại khôngQuán chấp nhận nhạc ít quen tai
Nhạc do người quen sáng tác, thu riêngTheo thoả thuậnVăn bản cho phép sử dụng, ai giữ quyền bản ghiQuán có phong cách riêng, muốn nhạc độc quyền
Không phát nhạc hoặc âm thanh môi trường tự ghiKhông cóKhông khí quán có hợp khôngQuán yên tĩnh, quán làm việc, tiệm sách

Dòng "nhạc có giấy phép cho phép dùng thương mại" cần đọc kỹ: nhiều nguồn nhạc miễn phí trên mạng chỉ cho dùng phi thương mại hoặc kèm điều kiện ghi tên. "Miễn phí tải về" không có nghĩa là "được phát trong quán".

Đưa chi phí nhạc vào sổ gói của quán

Khoản nhạc nên là một dòng riêng trong sổ gói, ghi rõ trả cho ai, cho quyền gì, kỳ hạn bao lâu, giấy tờ cấp phép cất ở đâu. Nếu dùng dịch vụ nhạc cho kinh doanh kèm thoả thuận riêng với tổ chức đại diện, đó là hai dòng với hai ngày gia hạn khác nhau.

Cách tính phí thường phụ thuộc loại hình kinh doanh, diện tích, số chỗ ngồi, thời gian phát và phạm vi quyền, tuỳ quy định và bảng phí của bên cấp phép tại từng thời điểm. Ví dụ giả định: quán cà phê dùng dịch vụ nhạc cho kinh doanh 200 nghìn đồng mỗi tháng và thoả thuận cấp phép trả 1,8 triệu đồng mỗi năm, quy ra tháng là 350 nghìn đồng. Con số thật của quán bạn có thể khác xa; hãy hỏi trực tiếp bên cung cấp.

Quán có nhiều chi nhánh thường phải tính cho từng điểm. Khi đóng một chi nhánh, nhớ báo huỷ hoặc điều chỉnh phần cấp phép của điểm đó, tránh trả tiếp cho nơi không còn phát nhạc.

Một thói quen đáng giữ: cất bản chụp giấy phép hoặc hợp đồng nhạc ở hai nơi, một trong ngăn tủ quầy để nhân viên đưa ra được khi chủ quán vắng, một trong thư mục giấy tờ của quán. Ghi chỗ cất vào cột ghi chú của sổ gói. Nhiều quán đã trả tiền đầy đủ nhưng lúng túng chỉ vì người trực hôm đó không biết giấy tờ nằm đâu.

Hỏi gì trước khi ký gói nhạc cho cửa hàng

Gửi các câu sau bằng văn bản và giữ câu trả lời; nó là bằng chứng quan trọng nếu về sau có người đến kiểm tra:

  1. Gói này bao gồm quyền nào: quyền tác giả, quyền của người biểu diễn, quyền của nhà sản xuất bản ghi, hay chỉ một phần?
  2. Danh mục nhạc trong gói thuộc về những ai, có bài nào bị loại trừ không?
  3. Gói áp dụng cho bao nhiêu điểm bán, diện tích hay số loa tối đa bao nhiêu?
  4. Quán có cần ký thêm thoả thuận với tổ chức đại diện nào khác không?
  5. Khi có người đến kiểm tra, quán xuất trình giấy tờ gì; nhà cung cấp có hỗ trợ giải trình không?
  6. Gia hạn thế nào, huỷ thế nào, giá gia hạn có thay đổi không?

Câu trả lời mập mờ ở câu đầu tiên là dấu hiệu nên hỏi thêm hoặc so bên khác trước khi trả theo năm.

Khi có người đến yêu cầu trả tiền bản quyền

Giữ bình tĩnh và lịch sự. Đề nghị người đến cho xem giấy tờ chứng minh tư cách đại diện, văn bản uỷ quyền, phạm vi quyền họ được quản lý, và yêu cầu nêu bằng văn bản. Ghi lại ngày, tên người, đơn vị.

Nếu chủ quán vắng, nhân viên trực chỉ cần nhận thông tin, hẹn chủ quán liên hệ lại, không ký biên bản hay giấy tờ gì thay chủ quán. Dặn trước điều này trong buổi họp đầu tháng để ai đứng quầy cũng biết.

Không trả tiền mặt ngay tại chỗ khi chưa rõ, nhất là khi người đến không cung cấp được giấy tờ hay chứng từ thu. Thực tế có những trường hợp giả danh để thu tiền; một đơn vị làm đúng thường có văn bản, hợp đồng, hoá đơn hoặc chứng từ rõ ràng và không ép trả ngay.

Đối chiếu với những gì quán đang có: gói nhạc cho kinh doanh, thoả thuận đã ký, giấy phép. Nếu đã trả cho một bên, xem phạm vi có trùng với yêu cầu mới không.

Nếu hai bên không thống nhất, đó là vụ việc cụ thể về sở hữu trí tuệ. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, mang theo giấy tờ của cả hai phía, trước khi ký hay trả bất cứ khoản nào.

Câu hỏi thường gặp

Quán chỉ mở nhạc nhỏ cho nhân viên nghe thì có sao không?

Ranh giới giữa nghe riêng và phát cho khách phụ thuộc hoàn cảnh cụ thể như nhạc phát qua loa ra khu khách ngồi hay chỉ trong tai nghe ở khu bếp. Nếu khách nghe được, nhiều khả năng bị coi là phát trước công chúng. Hỏi người có chuyên môn nếu không chắc.

Phát nhạc không lời, nhạc cổ điển có phải trả tiền không?

Không lời không có nghĩa là không có quyền. Tác phẩm cổ điển đã hết thời hạn bảo hộ có thể dùng tự do, nhưng bản ghi âm do một dàn nhạc thu gần đây vẫn có quyền liên quan của bên thu. Cần xem cả tác phẩm lẫn bản ghi.

Dịch vụ nhạc cho kinh doanh có thay hẳn việc làm với tổ chức đại diện không?

Tuỳ dịch vụ. Có bên đã gồm đủ các quyền cần thiết cho danh mục của họ, có bên chỉ gồm một phần. Hỏi bằng văn bản và giữ câu trả lời, đó là cách chắc nhất để biết quán còn phải làm gì thêm.

Quán phát nhạc do khách tự kết nối điện thoại vào loa thì ai chịu trách nhiệm?

Quán vẫn là nơi tổ chức phát nhạc trước công chúng, nên khó tránh trách nhiệm chỉ vì khách chọn bài. Nếu muốn có tính năng này, hãy tìm hiểu kỹ phạm vi giấy phép của quán hoặc hỏi người có chuyên môn.

Chi phí bản quyền nhạc có được tính vào chi phí của quán không?

Tuỳ phương pháp kê khai thuế của quán, chứng từ có hợp lệ không và quy định hiện hành. Giữ hợp đồng, hoá đơn, chứng từ thanh toán và hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc người làm kế toán cho quán.

Có thể tự sáng tác hoặc nhờ người quen làm nhạc riêng cho quán không?

Có, và đó là cách để quán chủ động. Cần một văn bản ghi rõ ai giữ quyền tác giả và quyền bản ghi, quán được dùng ở đâu, trong bao lâu, có trả tiền hay không. Giấy tờ đơn giản nhưng giúp tránh tranh chấp về sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138